Aktualizacja: 30 września 2026 r. | Czas czytania: ok. 8 min

Jak zastrzec PESEL? Instrukcja krok po kroku

Fot. Pexels

Zastrzeżenie numeru PESEL to bezpłatna usługa dostępna online i w urzędzie gminy. Pomaga ograniczyć skutki wykorzystania danych przy określonych czynnościach, takich jak zawarcie umowy kredytu lub pożyczki. Nie blokuje codziennego korzystania z PESEL w każdej sprawie i nie zastępuje ostrożności wobec oszustów.

W tym poradniku znajdziesz aktualną instrukcję dla aplikacji mObywatel, serwisu internetowego oraz urzędu. Opisujemy też, jak cofnąć zastrzeżenie i kiedy warto ponownie je włączyć.

1. Co daje zastrzeżenie PESEL?

Po zastrzeżeniu informacja trafia do centralnego rejestru. Od 1 czerwca 2024 r. określone podmioty, m.in. banki, instytucje pożyczkowe, notariusze i operatorzy telekomunikacyjni, mają obowiązek sprawdzać status PESEL przed wskazanymi czynnościami. Jeśli PESEL jest zastrzeżony, mogą odmówić wykonania czynności wymagającej weryfikacji, dopóki status nie zostanie cofnięty.

Gov.pl wskazuje, że z zastrzeżonym PESEL nadal można m.in. zarejestrować się do lekarza, zrealizować receptę, wypłacić pieniądze z bankomatu, zlecić przelew, podróżować i załatwiać sprawy urzędowe. Szczegóły i wyjątki zależą od rodzaju czynności — przy planowaniu umowy sprawdź wymagania konkretnej instytucji.

2. Jak zastrzec PESEL w aplikacji mObywatel?

Fot. Pexels

Nazwy i położenie elementów mogą się zmienić wraz z aktualizacją aplikacji. Kieruj się aktualnymi komunikatami wyświetlanymi w mObywatelu.

Jeśli nie możesz skorzystać z aplikacji, zastrzeżenie można również wykonać przez serwis internetowy mObywatel lub osobiście w urzędzie gminy.

3. Jak zastrzec PESEL przez internet?

Wejdź na oficjalną stronę usługi Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie i wybierz przejście do usługi online.

Usługa jest bezpłatna i — według informacji gov.pl — realizowana od razu. Korzystaj z oficjalnego adresu gov.pl lub mObywatel; nie loguj się przez link z nieoczekiwanej wiadomości SMS albo e-mail.

4. Jak zastrzec PESEL w urzędzie gminy?

Jeśli wolisz załatwić sprawę osobiście, możesz złożyć wniosek w dowolnym urzędzie gminy. Przygotuj dokument potwierdzający tożsamość. W urzędzie wypełnisz wniosek samodzielnie albo poprosisz o jego wydruk z systemu, a następnie podpiszesz i złożysz go urzędnikowi.

Usługa jest bezpłatna. Gov.pl podaje, że urzędnik wprowadza wniosek do systemu i wydaje potwierdzenie zastrzeżenia lub cofnięcia.

5. Jak cofnąć zastrzeżenie i ponownie je włączyć?

Cofnięcie jest dostępne tymi samymi kanałami: w aplikacji, online i w urzędzie. Jeśli planujesz czynność, przy której instytucja musi sprawdzić status — np. wniosek kredytowy — cofnij zastrzeżenie przed jej rozpoczęciem i potwierdź wymagania u usługodawcy.

W usłudze online możesz cofnąć zastrzeżenie bezterminowo albo wskazać datę i godzinę, kiedy system ma automatycznie zastrzec PESEL ponownie. Po zakończeniu sprawy włącz ochronę z powrotem, jeśli nie ustawiono automatycznego terminu.

6. Co zrobić po podejrzeniu wycieku danych?

Jeśli masz konto w placówce korzystającej z systemu objętego incydentem, możesz sprawdzić oficjalny portal Bezpieczne Dane. Portal informuje o potwierdzonym nieuprawnionym dostępie do bazy MyDr i pozwala sprawdzić, czy Twój PESEL znalazł się w zbiorze objętym incydentem. Szczegółowych informacji o pozostałych danych udziela ich administrator, np. przychodnia.

Wynik weryfikacji dotyczy wskazanego incydentu i nie jest uniwersalnym skanem wszystkich wycieków. Jeśli podejrzewasz nadużycie:

• zastrzeż PESEL i sprawdź jego status w oficjalnej usłudze;
• skontaktuj się z administratorem danych lub instytucją, której dotyczy zdarzenie, korzystając z numeru/adresu z jej oficjalnej strony;
• nie podawaj haseł, kodów SMS ani danych bankowych osobom dzwoniącym w sprawie „odblokowania” lub „ochrony” danych;
• zachowaj wiadomości, numery telefonów i daty, a podejrzenie przestępstwa zgłoś odpowiednim organom.

Jeśli temat dotyczy ochrony danych w pracy, przeczytaj też nasz poradnik o danych osobowych i poufnych, których nie należy wklejać do ChatGPT.

Podsumowanie

Zastrzeżenie PESEL jest bezpłatne i można je wykonać w mObywatelu, przez serwis gov.pl/mObywatel albo w dowolnym urzędzie gminy. Po wykonaniu operacji sprawdź status. Pamiętaj, że zastrzeżenie może wymagać czasowego cofnięcia przy niektórych formalnościach, a ponowne włączenie po cofnięciu jest możliwe po upływie 30 minut. Korzystaj z oficjalnych kanałów i traktuj usługę jako jeden z elementów ochrony danych.

Aktualne szczegóły: instrukcja gov.pl oraz informacje o Rejestrze Zastrzeżeń Numerów PESEL.